• Εβδομάδα 1

    Μίλα μου για γλώσσα: βασικά στοιχεία γλωσσολογίας
    Κατά τη διάρκεια της εν λόγω εβδομάδας μελέτης, καλείστε να αποκτήσετε μία στοιχειώδη εξοικείωση με την επιστήμη της γλωσσολογίας και το αντικείμενό της, τη γλώσσα. Θα γνωρίσετε ειδικότερα μερικές από τις βασικές διακρίσεις που εισηγήθηκε ο πατέρας της σύγχρονης γλωσσολογίας Ferdinand de Saussure και τη σημασία τους για την εξέλιξη της επιστήμης της γλωσσολογίας, αλλά και τη σχέση τους με τη σημειολογία και το δομισμό. Επίσης, θα γνωριστείτε με τις βασικότερες παραδοχές της σύγχρονης γλωσσολογικής επιστήμης (διάκριση θεωρητικής και ιστορικής γλωσσολογίας, γλωσσικά επίπεδα, δηλ. φωνητική, φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία, πραγματολογία, βασικές γλωσσικές μονάδες) και θα κληθείτε να αναζητήσετε τη σχετική ορολογία σε διαδικτυακό εξειδικευμένο λεξικό.
    • Μαθησιακά Αποτελέσματα
      Μέσα από την παρούσα εβδομάδα μελέτης, αναμένεται να:
      • γνωρίσετε, σε εισαγωγικό επίπεδο, τις έννοιες της γλώσσας και της γλωσσολογίας
      • διακρίνετε τα διάφορα επίπεδα δομής της γλώσσας (φωνητική, φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία, πραγματολογία)
      • επισημάνετε τις διαφορές μεταξύ «γλώσσας» και «ομιλίας», κατά Saussure
      • εξοικειωθείτε με βασικές διακρίσεις όπως θεωρητική και ιστορική γλωσσολογία, σημαίνον και σημαινόμενο, ρίζα και γραμματικό μόρφημα, συνταγματικός και παραδειγματικός άξονας, ταυτότητα και διαφορά
      • κατανοήσετε, σε πρωταρχικό επίπεδο, βασικές αρχές που διέπουν τη γλώσσα (αρχή της συνθετικότητας, αρχή της δεσμευτικότητας)
      • ανακαλύψετε και να εξερευνήσετε το διαδικτυακό Λεξικό γλωσσολογικών όρων, καθώς και έναν από τους πιο χρήσιμους ελληνικούς δυναμικούς ιστότοπους, την Πύλη για την ελληνική γλώσσα
      • συζητήσετε και να συμβάλετε ενεργά στη βελτίωση του Λεξικού αυτού με τη συγκέντρωση όρων που δεν περιλαμβάνει, τους οποίους θα εντοπίσετε μέσα από τη μελέτη σας
      Έννοιες - Κλειδιά
      Γλωσσολογία, ιστορική γλωσσολογία, γλωσσικά επίπεδα/επίπεδα δομής γλώσσας, φωνητική, φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία, πραγματολογία, λεξικοί τύποι, δέντρα, ονοματική φράση, ρηματική φράση, προθετική φράση, γλώσσα, κατάκτηση γλώσσας, μόρφημα, ρίζα και γραμματικό μόρφημα, μορφολογικοί κανόνες, συντακτικοί κανόνες, αρχή της συνθετικότητας, διάκριση γλώσσας (langue) και ομιλίας (parole), γλωσσικό σημείο, σημαίνον και σημαινόμενο, αυθαίρετο γλωσσικού σημείου, δεσμευτικότητα, ταυτότητα και διαφορά, παραδειγματικός άξονας, συνταγματικός άξονας, σημειολογία, δομισμός, μεταδομισμός.
    • ΔΓΡ 54: Εισαγωγή 
      Συντονισμός Θεματικής Ενότητας / Επιλογή εκπαιδευτικού υλικού/επιμέλεια Θεματικής Ενότητας: Τάσος Α. Καπλάνης : tassos.kaplanis@gmail.com
      Μελετήστε την παρακάτω εισαγωγική παρουσίαση για τη Θεματική Ενότητα ΔΓΡ 54, μέσω της οποίας θα ενημερωθείτε για το αντικείμενό της, τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα, τον τρόπο οργάνωσης και διαμόρφωσης των Εβδομάδων Μελέτης καθώς και τον τρόπο αξιολόγησης και βαθμολόγησης των δραστηριοτήτων.
      Χρήσιμα ακρωνύμια/συντομογραφίες
      ΔΓΡ: Δημιουργική Γραφή
      ΟΣΣ: Ομαδική Συμβουλευτική Συνάντηση
      ΘΕ: Θεματική Ενότητα
      Κ-Σ: Καθηγήτρια/Καθηγητής - Σύμβουλος
      Μεταβείτε στην ενότητα "Πληροφορίες", πατώντας το εικονίδιο/«κυκλάκι» με τις τρεις τελείες που βρίσκεται πάνω από κάθε Εβδομάδα Μελέτης. Εκεί, θα βρείτε χρήσιμους συνδέσμους και πόρους του μαθήματος, όπως επίσης και δύο ομάδες συζητήσεων που λειτουργούν υποστηρικτικά στη Θεματική Ενότητα.
      Προσοχή! Θα πρέπει οπωσδήποτε να διαβάσετε προσεκτικά τον Οδηγό Μελέτης, ώστε να κατανοήσετε τη δομή & φύση του μαθήματος.
    • Οι λέξεις και τα τούβλα – Τι είναι γλώσσα/γλωσσολογία
      Αρχικά, μελετήστε το κεφάλαιο «Οι λέξεις και τα τούβλα» από το βιβλίο του Φ. Παναγιωτίδη, Μίλα μου για γλώσσα: μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία, σσ. 17-22.
      Κατόπιν, δείτε την παρουσίαση των Λεκάκου-Μαστροπαύλου «Τι είναι γλώσσα; Τι είναι γλωσσολογία;» από το Ανοιχτό Μάθημα «Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι» του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
      Παρακολουθήστε επίσης τη βίντεο-διάλεξη του J. Handke του Marburg University (στα αγγλικά). 
      Με βάση το παραπάνω υλικό μελέτης, ελέγξτε αν έχετε κατανοήσει τις ακόλουθες έννοιες: γλωσσολογία, ιστορική γλωσσολογία, γλωσσικά επίπεδα/επίπεδα δομής γλώσσας, φωνητική, φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία, πραγματολογία, λεξικοί τύποι, δέντρα, ονοματική φράση, ρηματική φράση, προθετική φράση, γλώσσα, κατάκτηση γλώσσας
    • Πηγές: 
      Παναγιωτίδης, Φ. (2013). Οι λέξεις και τα τούβλα. Στο Μίλα μου για γλώσσα: μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία (σσ. 17-22). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
    • Στοιχεία γλωσσολογίας - Η συμβολή του Saussure
      Διαβάστε το κεφάλαιο «Τα άτομα της γλώσσας» από το βιβλίο του Φ. Παναγιωτίδη, Μίλα μου για γλώσσα: μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία, σσ. 32-37.
      Στη συνέχεια,  δείτε την παρουσίαση του Γ. Σταυρακάκη «Στοιχεία γλωσσολογίας: Η συμβολή του Saussure» από τα Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
      Κατόπιν, ελέγξτε αν έχετε κατανοήσει τις ακόλουθες έννοιες: μόρφημα, ρίζα και γραμματικό μόρφημα, μορφολογικοί κανόνες, συντακτικοί κανόνες, αρχή της συνθετικότητας, διάκριση γλώσσας (langue) και ομιλίας (parole), γλωσσικό σημείο, σημαίνον και σημαινόμενο, αυθαίρετο γλωσσικού σημείου, δεσμευτικότητα, ταυτότητα και διαφορά, παραδειγματικός άξονας, συνταγματικός άξονας, σημειολογία, δομισμός, μεταδομισμός
    • Πηγές: 
      Παναγιωτίδης, Φ. (2013). Τα άτομα της γλώσσας. Στο Μίλα μου για γλώσσα: μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία (σσ. 32-37). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
    • Γλωσσολογικοί όροι - Ελληνική γλώσσα
      Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του Λεξικού γλωσσολογικών όρων της Πύλης για την ελληνική γλώσσα και ελέγξτε ποιες έννοιες/όρους από αυτές/ούς που συναντήσατε στη μελέτη σας ΔΕΝ βρίσκετε στο Λεξικό. Καταγράψτε τις έννοιες αυτές στην παρακάτω Ομάδα Συζητήσεων μέσω απάντησής σας.
      Στη συνέχεια, σε συνεννόηση με τις/τους συναδέλφισσες/ους σας, συντάξτε από κοινού μία επιστολή (αρχείο word) προς τους συντάκτες του Λεξικού γλωσσολογικών όρων, γνωρίζοντάς τους ποιες/οι είστε, σε ποιο πλαίσιο αναζητήσατε τους όρους στο Λεξικό, ότι δεν τους βρήκατε και ζητήστε τους να τους προσθέσουν. Αφού τελειώσετε, επισυνάψτε την επιστολή (μία/ένας από εσάς – αποτελεί κομμάτι της συνεννόησης) στη Συζήτηση μέσω νέας ανάρτησης.
    • Γενική Συζήτηση περιεχομένου εβδομάδας Μελέτης
      Μπορείτε να μπείτε στην παρακάτω Ομάδα Συζήτησης, ώστε να εκφράσετε απορίες & προβληματισμούς και να ανταλλάξετε απόψεις με τους συναδέλφους σας σχετικά με το θέμα, το περιεχόμενο και τα ζητήματα που τίθενται στην παρούσα Εβδομάδα Μελέτης.

    Από 09/03/2020 - Έως 15/03/2020

    Εβδομάδα 2

    Συνοπτική ιστορία ελληνικής γλώσσας και γλωσσικοί μύθοι
    Κατά τη διάρκεια της εν λόγω εβδομάδας μελέτης, έχοντας ήδη εξοικειωθεί με τις έννοιες της γλώσσας και τις παραδοχές της σύγχρονης γλωσσολογικής επιστήμης, θα επιχειρηθεί επισκόπηση της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας με έμφαση στη νέα ελληνική, που η απαρχή της εξέλιξής της στη γλώσσα που μιλάμε σήμερα μπορεί με ασφάλεια να τοποθετηθεί στους ελληνιστικούς-ρωμαϊκούς χρόνους (χοντρικά, 3ος αι. π.Χ.-3ος αι. μ.Χ.). Μέσα από τη μελέτη και τις δραστηριότητές σας, θα αντιληφθείτε τη σχέση γλωσσικής ιστορίας και πολιτικής ιστορίας, θα γνωρίσετε θεωρίες και απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί για τη διάκριση της ελληνικής γλώσσας σε περιόδους, καθώς και για την ιστορία και το χαρακτήρα τόσο της γλώσσας όσο και των διαλέκτων της, θα παρακολουθήσετε σύγχρονες απόψεις από κορυφαίες/ους μελετήτριες/ητές (Δ. Ν. Μαρωνίτης , Γ. Μπαμπινιώτης, Ε. Γλύκατζη-Αρβελέρ) και θα κληθείτε να τις συγκρίνετε και να τις αποτιμήσετε κριτικά. Επίσης, θα σας δοθεί η ευκαιρία να μελετήσετε διάφορους μύθους που αφορούν την ελληνική γλώσσα σε μία προσπάθεια να ξεκαθαρίστεί τι αποτελεί ιστορικά τεκμηριωμένη και επιστημονικά αποδεκτή αλήθεια και τι όχι. Έτσι, θα έχετε την ευκαιρία να καταρρίψετε μύθους όπως ότι η ελληνική γλώσσα βρίσκεται σε κίνδυνο εξαφάνισης, ότι η γλώσσα των νέων είναι ανησυχητικά φτωχή, ότι η ελληνική είναι πρωτογενής γλώσσα που είναι η μόνη που κατανοούν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ότι η ελληνική έχασε για μία ψήφο τη δυνατότητα να αποτελέσει την επίσημη γλώσσα των Η.Π.Α. κ.ά.
    • Μαθησιακά Αποτελέσματα
      Μέσα από την παρούσα εβδομάδα μελέτης, αναμένεται να:
      • Γνωρίσετε, σε εισαγωγικό επίπεδο, την ιστορία της ελληνικής γλώσσας από την ελληνιστική-ρωμαϊκή εποχή έως σήμερα
      • Διακρίνετε την ελληνική γλώσσα σε περιόδους (κλασική, μετακλασική, σύγχρονη) και υποπεριόδους
      • Επισημάνετε τις διαφορές των περιόδων αυτών και να κατανοήσετε τα βασικά χαρακτηριστικά τους
      • Εξοικειωθείτε με τα χαρακτηριστικά της Κοινής που την απομακρύνουν από την κλασική ελληνική και τη φέρνουν πολύ κοντά στη νεοελληνική γλώσσα
      • Ενημερωθείτε σχετικά με τα προβλήματα και το χαρακτήρα των νεοελληνικών διαλέκτων
      • Αποκτήσετε πρόσβαση σε σημαντική σε μέγεθος αλλά και πλούσια σχολιασμένη βιβλιογραφία που άπτεται όλων των ζητημάτων που αφορούν την ελληνική γλώσσα και τις ελληνικές γλωσσικές σπουδές
      • Κατανοήσετε τη σημασία του αξιώματος «Η γλωσσική ιστορία ενός λαού συμβαδίζει με την πολιτική του ιστορία»
      • Αποτιμήσετε κριτικά θέσεις που διατυπώνονται για τη σχέση γλωσσικού παρελθόντος και παρόντος
      • Κατανοήσετε τον ανιστορικό χαρακτήρα της έννοιας «Βυζάντιο»
      • Διακρίνετε τους μύθους από την επιστημονική αλήθεια για μια σειρά από γλωσσικά ζητήματα
      • Κατανοήσετε την έννοια και την αξία της γλωσσικής επαφής και του δανεισμού
      • Είστε σε θέση να επιχειρηματολογείτε για ζητήματα όπως η λεξιπενία των νέων, ο κίνδυνος αφανισμού της ελληνικής, η υποτιθέμενη πρωτογένεια της ελληνικής
      • Διαπιστώσετε τη σχέση γλώσσας και ιδεολογίας
      Έννοιες - Κλειδιά
      Κλασική ελληνική γλώσσα, μετακλασική ελληνική γλώσσα, Κοινή, σύγχρονη ελληνική γλώσσα, αττική διάλεκτος, νεοελληνικές διάλεκτοι, τσακωνική διάλεκτος , Βυζάντιο, Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, Ρωμανία, βασιλεία Ρωμαίων, Ρωμιός, Ρωμιοσύνη, Hellenic quest, «πρωτογένεια» ελληνικής γλώσσας, λεξάριθμοι, «πορτοκαλισμοί», λεξιπενία, γλώσσα υπό εξαφάνιση, γλωσσική επαφή, δανεισμός.
    • Ιστορία της ελληνικής γλώσσας
      Αρχικά, μελετήστε το κεφάλαιο «Κριτική επισκόπηση των σπουδών για την μετακλασική ελληνική» από το βιβλίο του Σ. Γ. Καψωμένου, Από την ιστορία της ελληνικής γλώσσας: Η ελληνική γλώσσα από τα ελληνιστικά ώς τα νεότερα χρόνια. Η ελληνική γλώσσα στην Αίγυπτο (σσ. 1-91). [Τα βιβλιογραφικά στοιχεία που τυπώνονται με μικρότερα στοιχεία στη μελέτη και αποτελούν αναλυτικά παρουσιασμένη και σχολιασμένη βιβλιογραφία διαβάστε τα πλάγια: είναι εκτός εξεταστέας ύλης].
      Συμπληρωματικά, διατρέξτε την παρουσίαση του Τάσου Καπλάνη «Συνοπτική παρουσίαση των θέσεων του Σ. Καψωμένου για την ελληνική γλώσσα (με στοιχεία αντλημένα από το βιβλίο Καψωμένος 2003)».
      Κατόπιν, ελέγξτε αν έχετε κατανοήσει τις ακόλουθες έννοιες: κλασική ελληνική γλώσσα, μετακλασική ελληνική γλώσσα, Κοινή, σύγχρονη ελληνική γλώσσα, αττική διάλεκτος, νεοελληνικές διάλεκτοι, τσακωνική διάλεκτος
    • Πηγές: 
      Καψωμένος, Στ. (2003). Από την ιστορία της ελληνικής γλώσσας: η ελληνική γλώσσα από τα ελληνιστικά ώς τα νεότερα χρόνια. Η ελληνική γλώσσα στην Αίγυπτο (σσ. 1-91). Θεσσαλονίκη: ΙΝΣ/Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη
    • Αντιλήψεις περί γλώσσας
    • Στη συνέχεια, παρακολουθήστε το παρακάτω βίντεο της εκπομπής «Ριμέικ» της Ρ. Θεολογίδου, που είναι αφιερωμένη στην ελληνική γλώσσα.
      Κατόπιν, κρατήστε σημειώσεις και προσπαθήστε να αναζητήσετε υλικό, ώστε να είστε σε θέση να συζητήσετε στην επόμενη ΟΣΣ τα ακόλουθα:
      1) Συγκρίνοντας τις θέσεις που διατυπώνουν στην εκπομπή ο Μαρωνίτης και ο Μπαμπινιώτης, ποιος από τους δύο φαίνεται να αναπτύσσει απόψεις που συνάδουν περισσότερο με τις αντιλήψεις περί γλώσσας, γλωσσολογίας και ιστορίας της ελληνικής γλώσσας όπως τις έχουμε δει στις 2 πρώτες Εβδομάδες Μελέτης και γιατί;
      2) Πώς κρίνετε τη θέση που αναπτύσσει η Ε. Γλύκατζη-Αρβελέρ ότι η λέξη «Βυζάντιο» είναι ανιστόρητη;
    • Παρακολουθήστε το ακόλουθο βίντεο που είναι βασισμένο σε αποσπάσματα της ηχογραφημένης διάλεξης που έδωσε ο Νίκος Σαραντάκος με θέμα "Μύθοι και Αλήθειες για την Ελληνική Γλώσσα" στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (Μ.Ι.Θ.Ε.) στις 8 Ιανουαρίου 2014.
    • Συμπληρωματικά και προαιρετικά ανατρέξτε και στη βιβλιογραφία που παρατίθεται παρακάτω στις πηγές. Κατόπιν, αναζητήστε στο διαδίκτυο γλωσσικούς μύθους καθώς και ιστοσελίδες που τους καταγράφουν και τους καταρρίπτουν.
      Καταγράψτε και αναρτήστε τα ευρήματά σας, μέσω του παρακάτω πόρου (Νέα Υποβολή – συγγραφή του κειμένου στο αντίστοιχο πεδίο και Αποθήκευση αλλαγών – Υποβολή εργασίας – Συνέχεια). Η/Ο υπεύθυνη/ος Κ-Σ θα σας παράσχει την απαιτούμενη ανατροφοδότηση.
    • Πηγές: 
      Σαραντάκος, Ν. (2007). Γλώσσα μετ' εμποδίων (σσ. 21-31, 38-51, 63-68, 267-273). Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.
      Σαραντάκος, Ν. (2009). Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία (σσ. 82-87, 122-145). Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.
      Χάρης, Γ. (2015). Η γλώσσα, τα λάθη και τα πάθη (σσ. 64-68, 250-264). Τόμος 1. Αθήνα: Γαβριηλίδης.
    • Γενική Συζήτηση περιεχομένου εβδομάδας Μελέτης
      Μπορείτε να μπείτε στην παρακάτω Ομάδα Συζήτησης, ώστε να εκφράσετε απορίες & προβληματισμούς και να ανταλλάξετε απόψεις με τους συναδέλφους σας σχετικά με το θέμα, το περιεχόμενο και τα ζητήματα που τίθενται στην παρούσα Εβδομάδα Μελέτης.

    • Από 16/03/2020 - Έως 22/03/2020


      Εβδομάδα 3

      Γλώσσα και γραφή
      Κατά τη διάρκεια της εν λόγω εβδομάδας μελέτης, έχοντας παρακολουθήσει την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας στην ιστορική της πορεία από τα ελληνιστικά χρόνια κ.ε. και έχοντας αντιληφθεί τι αποτελεί επιστημονική αλήθεια και τι γλωσσικό μύθο, θα επικεντρωθείτε στα ζητήματα γραφής. Θα παρακολουθήσετε τα ποικίλα συστήματα γραφής της ελληνικής από την αρχαιότητα έως σήμερα και θα εστιάσετε ιδαίτερα στο ζήτημα της σημερινής «ορθογραφίας». Θα έχετε την ευκαιρία να αντιληφθείτε ότι η ιστορική ορθογραφία της νέας ελληνικής, και όλων των άλλων γλωσσών, προκύπτει επειδή η γραφή δεν παρακολουθεί τις αλλαγές που συντελούνται στη γλώσσα και να συνειδητοποιήσετε ότι η γραφή είναι μία σύμβαση που σε καμία περίπτωση δε μεταβάλλει την ίδια τη γλώσσα, αλλά υπάρχει για να συνεννοούμαστε στο γραπτό λόγο. Με την έννοια αυτή, η σύμβαση μπορεί να αλλάξει (και αλλάζει κατά καιρούς) και το επωφελέστερο για όλες/ους είναι να αλλάζει προς την κατεύθυνση της εκλογίκευσης και να κάνει τη ζωή και τη μεταξύ μας συνεννόηση εύκολη και όχι δύσκολη.
      • Μαθησιακά Αποτελέσματα
        Μέσα από την παρούσα εβδομάδα μελέτης, αναμένεται να:
        • Γνωρίσετε τα διάφορα συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν διαχρονικά για τη γραφή της ελληνικής γλώσσας
        • Διακρίνετε βασικές έννοιες όπως φώνημα και γράφημα/φθόγγος και γράμμα
        • Εξοικειωθείτε με τις γραφικές συμβάσεις που ακολουθούσαν σημαντικοί νεοέλληνες συγγραφείς (Κορνάρος, Σολωμός, Καζαντζάκης)
        • Κατανοήσετε το συμβατικό χαρακτήρα της γραφής και της ορθογραφίας
        • Διερευνήσετε ορθογραφικές ιδιαιτερότητες που εμφανίζουν μείζονα λεξικά της νεοελληνικής γλώσσας
        • Είστε σε θέση να επιχειρηματολογείτε για ζητήματα όπως η ιστορική ορθογραφία και η ορθογραφική και τονική απλοποίηση
        Έννοιες - Κλειδιά
        Ορθογραφία, φωνητική γραφή, αλφαβητικές γραφές, συλλαβικές γραφές, φωνήματα, γραφήματα, αντιστοιχία φωνημάτων και γραφημάτων, παπυρικά ευρήματα, λατινική γραφή της ελληνικής, ορθογραφική μεταρρύθμιση, τονικά συστήματα, πολυτονικό, μονοτονικό.
      • Η ελληνική γλώσσα και η ορθογραφία της
        Αρχικά, παρακολουθήστε με προσοχή τη διάλεξη του αναπληρωτή καθηγητή γλωσσολογίας και διευθυντή του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη Γ. Παπαναστασίου με θέμα «Η ελληνική γλώσσα και η ορθογραφία της» που παρουσιάστηκε στη Γλωσσολογική Εταιρεία Κύπρου στις 2 Δεκεμβρίου 2016.
      • Συμπληρωματικά, δείτε την ομώνυμη παρουσίαση σε μορφή pdf.
      • Κατόπιν, ελέγξτε αν έχετε κατανοήσει τις παρακάτω έννοιες: ορθογραφία, φωνητική γραφή, αλφαβητικές γραφές, συλλαβικές γραφές, φωνήματα, γραφήματα, αντιστοιχία φωνημάτων και γραφημάτων, παπυρικά ευρήματα, λατινική γραφή της ελληνικής, ορθογραφική μεταρρύθμιση, ορθογραφική απλοποίηση, τονικά συστήματα, πολυτονικό, μονοτονικό.
      • Ορθογραφικές διαφοροποιήσεις λεξικών
        Συγκρίνετε τους πίνακες με τις ορθογραφικές διαφοροποιήσεις στις λέξεις που καταγράφονται στο τέλος της παρουσίασης του Παπαναστασίου ανάμεσα στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη και στο Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας του Κέντρου Λεξικογραφίας του Γ. Μπαμπινιώτη.
        Στη συνέχεια, μπείτε στην παρακάτω Ομάδα Συζητήσεων και επιχειρηματολογήστε για το ποια από τις κάθε φορά προτεινόμενες γραφές προτιμάτε και γιατί. Ανταλλάξτε απόψεις με τις/τους συναδέλφισσες/ους σας πάνω στο θέμα.
        Αναζητήστε επίσης μερικές ή όλες τις λέξεις αυτές και σε άλλα μείζονα νεοελληνικά λεξικά (Κριαράς, Εμμ. (1995). Λεξικό της δημοτικής. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών και Χαραλαμπάκης, Χ. (2014). Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών). Ποιες γραφές προτιμούν τα άλλα λεξικά;
        Καταγράψτε τα ευρήματά σας σε ένα αρχείο word και επισυνάψτε το στην Ομάδα Συζητήσεων, μέσω νέας σας ανάρτησης. Διατρέξτε ενδεικτικά 2-3 από τα αντίστοιχα έγγραφα με τα συμπεράσματα των συναδέλφων σας. Η/Ο Κ-Σ σας ενδέχεται να παρέμβει για να σας ανατροφοδοτήσει-καθοδηγήσει.
      • Ο Καζαντζάκης και το μονοτονικό
        Διαβάστε το άρθρο του Τάσου Καπλάνη, «Ο Καζαντζάκης και το μονοτονικό: μια ιστορία αποσιώπησης», ακολουθώντας τον παρακάτω υπερσύνδεσμο.
        Συζητήστε μεταξύ σας, πόσες/οι από εσάς γνωρίζατε ότι ο Καζαντζάκης έγραφε σε μονοτονικό και με απλοποιημένη ορθογραφία και προβληματιστείτε για τους λόγους αποσιώπησης του γεγονότος. Συγκρίνετε επίσης την περίπτωση Καζαντζάκη με την περίπτωση Καβάφη: πώς αντιμετωπίστηκε εκδοτικά ο Καβάφης από το Γ. Π. Σαββίδη και πώς ο Καζαντζάκης από τον Ε. Χ. Κάσδαγλη (στοιχεία για τις εκδόσεις του καβαφικού έργου μπορείτε να βρείτε εδώ).
      • Γενική Συζήτηση περιεχομένου εβδομάδας Μελέτης
        Μπορείτε να μπείτε στην παρακάτω Ομάδα Συζήτησης, ώστε να εκφράσετε απορίες & προβληματισμούς και να ανταλλάξετε απόψεις με τους συναδέλφους σας σχετικά με το θέμα, το περιεχόμενο και τα ζητήματα που τίθενται στην παρούσα Εβδομάδα Μελέτης.

      Από 23/03/2020 - Έως 29/03/2020

      Εβδομάδα 4

      Η έννοια του "σωστού" και του "λάθους" στη γλώσσα ή τι διορθώνουμε και πώς;
      Κατά τη διάρκεια της εν λόγω εβδομάδας μελέτης, θα έλθετε σε επαφή με την έννοια του «σωστού» και του «λάθους» σε μια προσπάθεια να κατανοηθεί η σχετικότητα των δύο εννοιών. Μέσα από τη μελέτη και τις δραστηριότητες της εβδομάδας θα έχετε τη δυνατότητα να διαπιστώσετε ότι, σε ό,τι αφορά τη γλώσσα, πολλές φορές το «λάθος» του χτες είναι το «σωστό» του σήμερα, καθώς κάθε ζωντανή γλώσσα αλλάζει αναγκαστικά, και ότι παρόλο που οι συμβάσεις είναι απαραίτητες, ιδίως σε ό,τι αφορά το γραπτό λόγο, δεν παύουν να είναι προϊόντα ιστορικών συμφωνιών και όχι αξίες αιώνιες και αμετάβλητες. Θα έχετε επίσης την ευκαιρία να αναγνωρίσετε την παιδαγωγική αξία του «λάθους», να ενημερωθείτε και να συγκρίνετε τις ορθογραφικές και άλλες συμβάσεις που προτείνουν διάφορα σχετικά βιβλία («λαθολόγια»), αλλά και να συνειδητοποιήσετε την ανάγκη δημιουργίας θηλυκών επαγγελματικών.
      • Μαθησιακά Αποτελέσματα
        Μέσα από την παρούσα εβδομάδα μελέτης, αναμένεται να:
        • κατανοήσετε τη σχετικότητα των εννοιών «σωστό» και «λάθος» στη γλώσσα
        • γνωρίσετε επιμέρους συμβάσεις που αφορούν την ορθογραφία, τη μορφολογία και τη σύνταξη της νεοελληνικής γλώσσας
        • συγκρίνετε τις προτάσεις που κάνουν για συγκεκριμένα γλωσσικά θέματα διάφορα σχετικά βιβλία («λαθολόγια»)
        • κατανοήσετε, σε πρωταρχικό επίπεδο, τη σχέση γλώσσας και ιδεολογίας
        • αναγνωρίσετε την ανάγκη ύπαρξης συμβάσεων, αλλά και την παιδαγωγική αξία του «λάθους»
        • συνειδητοποιήσετε την έννοια του γλωσσικού σεξισμού και την ανάγκη δημιουργίας θηλυκών επαγγελματικών
        • προτείνετε λύσεις για τα θηλυκά επαγγελματικά
        Έννοιες - Κλειδιά
        Σωστό και λάθος, γλωσσικά σφάλματα, λαθολόγια, γλωσσικός σεξισμός, γλώσσα και ιδεολογία, θηλυκά επαγγελματικά, γλωσσική/ορθογραφική σύμβαση.
      • Γλωσσικά λάθη
        Αρχικά, μελετήστε την ενότητα «Γλωσσικά λάθη» από το βιβλίο του Φ. Παναγιωτίδη, Μίλα μου για γλώσσα: μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία  (σσ. 170-183).
        Κατόπιν, ξεφυλλίστε/δείτε ενδεικτικά όσες σελίδες θέλετε από τα βιβλία που παρατίθενται στις παρακάτω βιβλιογραφικές πηγές:
        • Παναγιωτίδης, Φ. (2013). Μίλα μου για γλώσσα: μικρή εισαγωγή στη γλωσσολογία (σσ. 170-183). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
        • Αναγνωστοπούλου, Ι., Μπουσούνη-Γκέσουρα, Λ. (2013). Το λέμε σωστά; Το γράφουμε σωστά; Λάθη που γίνονται συχνά στο γραπτό και στον προφορικό λόγο. Αθήνα: Μεταίχμιο.
        • Μαρκαντωνάτος, Γ. (2008). Γράφε-μίλα ορθά ελληνικά: ένας πρακτικός οδηγός. Αθήνα: Gutenberg.
        • Παπαζαφείρη, Ι. (1996). Λάθη στη χρήση της γλώσσας μας, τόμος Ι. Αθήνα: Σμίλη.
        • Παπαζαφείρη, Ι. (1997). Λάθη στη χρήση της γλώσσας μας, τόμος ΙΙ. Αθήνα: Σμίλη.
      • Λαθολόγια
        Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα (ακολουθήστε τον παρακάτω υπερσύνδεσμο) που περιλαμβάνει κριτική του Ν. Σαραντάκου για ένα παρόμοιο «λαθολόγιο», αυτή τη φορά συνταγμένο από το Γ. Μπαμπινιώτη.
      • Στη συνέχεια διαβάστε τα ακόλουθα αποσπάσματα:
        • Γλώσσα μετ' εμποδίων (σσ. 295-301, 309-311 και 353-356)
        • Η γλώσσα, τα λάθη και τα πάθη (σσ. 27-48 και 338-372)
        Με βάση τα όσα μελετήσατε καλείστε να παρατηρήστε τις διαφορές των προσεγγίσεων Παναγιωτίδη, Σαραντάκου, Χάρη από τη μια και των συντακτριών/κτών των διάφορων «λαθολογίων» από την άλλη. Συζητήστε μεταξύ σας με ποια προσέγγιση συμφωνείτε περισσότερο και γιατί. Στο πλαίσιο της συζήτησης,  καταγράψτε και «λάθη» τα οποία πιστεύετε ότι είναι ανεκτά.
      • Πηγές: 
        Σαραντάκος Ν. (2007). Γλώσσα μετ' εμποδίων (σσ. 295-301, 309-311, 353-356). Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.
        Χάρης Γ. (2015). Η γλώσσα, τα λάθη και τα πάθη. Τόμος 1 (σσ. 27-48, 338-372). Αθήνα: Γαβριηλίδης.
      • Θηλυκά Επαγγελματικά
        Διαβάστε τον Οδηγό χρήσης μη σεξιστικής γλώσσας στα διοικητικά έγγραφα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων (βλ. παρακάτω υπερσύνδεσμο), σε συνδυασμό με τα ακόλουθα:
        • Γλώσσα μετ' εμποδίων (σσ. 197-217)
        • Η γλώσσα, τα λάθη και τα πάθη (σσ. 73-96)
      • Κατόπιν, συζητήστε προτάσεις για το σχηματισμό θηλυκών επαγγελματικών αντίστοιχων των αρσενικών επαγγελματικών σε -ας, -έας, -ικός, -ος, -τής και προσπαθήστε να καταλήξετε σε μια από κοινού πρόταση, την οποία θα υποβάλετε όλες/οι μαζί σε μορφή word (επισύναψη από μία/έναν από εσάς, μέσω νέας ανάρτησης, μετά από μεταξύ σας συνεννόηση.
      • Πηγές: 
        Σαραντάκος Ν. (2007). Γλώσσα μετ' εμποδίων (σσ. 197-217). Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.
        Χάρης Γ. (2015). Η γλώσσα, τα λάθη και τα πάθη. Τόμος 1 (σσ. 73-96). Αθήνα: Γαβριηλίδης.
      • ΑΣΚΗΣΕΙΣ - ΚΟΥΙΖ
        Απαντήστε σε όλες τις ερωτήσεις όλων των ενοτήτων του παρακάτω γλωσσικού κουίζ.
        Θα έχετε τη δυνατότητα να διατρέξετε το κουίζ και να αλλάξετε τις απαντήσεις σας όσες φορές θέλετε, εντός 48 ωρών από την έναρξη της προσπάθειάς σας. Θα προσμετρηθεί όμως μόνο η βαθμολογία που θα πάρετε όταν πατήσετε το "υποβολή όλων και τέλος".
        ΠΡΟΣΟΧΗ: Αν δεν πατήσετε "υποβολή όλων και τέλος", το σύστημα ύστερα από 48 ώρες, θα υποβάλει και θα βαθμολογήσει αυτόματα τις μέχρι τότε αποθηκευμένες απαντήσεις σας.
        Απαντήστε και στις ΔΥΟ ενότητες του κουίζ.
        ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!
      • Έχετε διορία για να συμπληρώσετε τα κουίζ μέχρι το τέλος της έκτης Εβδομάδας Μελέτης.
      • Γενική Συζήτηση περιεχομένου εβδομάδας Μελέτης
        Μπορείτε να μπείτε στην παρακάτω Ομάδα Συζήτησης, ώστε να εκφράσετε απορίες & προβληματισμούς και να ανταλλάξετε απόψεις με τους συναδέλφους σας σχετικά με το θέμα, το περιεχόμενο και τα ζητήματα που τίθενται στην παρούσα Εβδομάδα Μελέτης.
      Φόρουμ

  • Από 02/03/2020 - Έως 08/03/2020